RUSTHOEVE

DE RUSTHOEVE PURMEREND

 

Locatie: Purmerend

Project: renovatie, restauratie en uitbreiding

Realisatie: 2004-2009

Opdracht: Wonen met Zorg Purmerend

Constructeur: Tentij, Heemskerk

BVO: 3500m2

Bouwsom: € 5.200.000,-

Klimaat: SAN Samenwerkende Adviseurs Nederland, Klarenbeek

Aannemer: Buitenhuis Landsmeer

 

Het gebouw – de bestaande situatie en uitgangspunten

Monumentnummer GM087

De Rusthoeve is gehuisvest in een gemeentelijk monument uit 1936. Het is ontworpen door architect Wieger Bruin architect BNA te Amsterdam in de stijl van de Delftse school met een strakke en terughoudende sfeer. Uit eigentijdse en latere reacties op het ontwerp in de pers en vakliteratuur blijkt dat, vanaf het begin, De Rusthoeve een gewaardeerd architectonisch object was.

“…Bedoeld werd een tehuis te bouwen, en geen gesticht, woord dat in een kwaden reuk staat. De Rusthoeve diende behalve aan 8 invaliden, huisvesting en verzorging te bieden aan 26 “bestedelingen” en 86 “meer-betalenden”in zit-slaapkamers en enkele twee-kamer-appartementen, die zij als hun vrije woning zouden kunnen beschouwen. Bovendien echter diende het geheel een gezamenlijk tehuis te worden.’

door Wieger Bruin, in Bouwkundig Weekblad Architectura

 

De Rusthoeve is gelegen aan de Wolthuissingel nr. 1 in het oude centrum van Purmerend, op minder dan een steenworp afstand van winkels, theater en andere sociale ontmoetingsplekken. De positie van de instelling in de stad maakt het (naast de liefde voor het gebouw) tot een erg gewilde plek voor wonen.

De kamers zijn langs gangen tegenover elkaar geplaatst. De afmetingen van de kamers en sommige gangen voldoen niet aan huidige eisen.

Het gebouw heeft al een verbouwing ondergaan. Het oorspronkelijke karakter is bewaard gebleven.

Het is vermeldingwaard, dat het gehele gebouw volledig gezond is, zonder enig spoor van vocht, schimmel of andere aantasting door koude of nattigheid.

 

De verandering

Stichting Wonen en Zorg – gebruiker van het gebouw – wenste de woonzorg functie voor ouderen in het gebouw behouden. Daarmee behoort de Rusthoeve tot de uitzondering: een zorggebouw waar de functie in de afgelopen 75 jaar niet is veranderd.

 

De volgende functies worden in het gebouw gehuisvest rekening houdend met de huidige voorschriften voor zorginstellingen: 27 zorgappartementen, 3 groepswoningen voor dementerende ouderen, elk met 6 slaapkamers (totaal 18 plaatsen) en 5 tijdelijke opname plaatsen.

Verder was als doel gesteld het realiseren van een wijksteunpunt met een nieuwe ingang aan de kopse gevel naar de Populierweg, voor een betere relatie met de wijk.

 

Ontwerpfilosofie en overwegingen: Stichting Wonen en Zorg Purmerend heeft een eigen zorgfilosofie, verwoord als volgt: ‘mensen wonen hier niet om verzorgd te worden, maar om nog een paar jaar lekker te kunnen leven’.

Filosofie van de architect: ‘een bijzonder en harmonieus woongebouw, draagt aanzienlijk bij aan de kwaliteit van het leven.

Deze twee filosofieën zijn de uitgangspunten geweest voor alle ontwerpbeslissingen. De Rusthoeve was eigenlijk nooit beschouwd als een verzorgingshuis maar als een woongebouw met voorzieningen voor de eigen doelgroep.

 

Ontwerpbeslissingen voor de woningen: Om aan de geldende bouwvoorschriften te kunnen voldoen voor de nieuwe woningen, was het samenvoegen van stramienen noodzakelijk.

Voor de 27 verzorgingsappartementen zijn in de regel drie stramienen bij elkaar gebracht, waardoor ruime woningen zijn ontstaan. Een woning omvat dan een dagdeel, een nachtdeel en een badkamer. Doordat het gebouw oorspronkelijk een andere indeling had, zijn er veel verschillende combinaties en dus verschillende vormen van woningen tot stand gekomen. Het gevoel van de eigen identiteit bleek door de verschillen in de woningen versterkt te zijn.

 

Ontwerpbeslissingen voor de openbare ruimtes: Er zijn twee vermeldenswaardige oplossingen voor de openbare ruimtes in de Rusthoeve:

- Eerst de uitbreiding van de gang en het nieuwe entree/wijksteunpunt, welke aan de eisen moesten voldoen: eigentijds, licht maar tegelijkertijd zonder inkijk.

De uitbreiding van de gang is noodzakelijk geweest, omdat het stramien van de noordwest vleugel te smal was om voldoende vierkante meters te kunnen creëren. De gang werd tegen het bestaande gebouw ‘geplakt’, de buitenmuur is een binnenmuur geworden.

Vóór de verbouwing werd de bakstenen textuur gefotografeerd. De foto werd vervolgens op de glazen van de vliesgevel, met een zeefdruktechniek gedrukt. De kleur van het drukwerk is middelbruin, overeenkomend met de kleur van bakstenen van het gebouw.

Op de binnenmuur van de nieuwe gang is op een aantal plaatsen bewust een gedeelte van de oorspronkelijke buitenwand zichtbaar gebleven.

De geëtste zijde van het glas bevindt zich aan de binnenzijde, waardoor, door de reflectie aan de buitenzijde er geen inkijk is vanaf de straat. In de avonduren gloeit de glazen bakstenen wand op, maar is er eveneens niet te zien wat er binnen gebeurt.

Datzelfde bedrukte glas werd ook voor de nieuwe entree gebruikt.

 

- Ten tweede is de binneninrichting van de nieuwe ingang als een ontvangstruimte van een woongebouw gerealiseerd en niet als de ingang van een instelling. Er is geen balie maar een ruimte met banken.

 

Ontwerpbeslissingen voor het interieur en wegbewijzering: De soberheid en tegelijkertijd de warme uitstraling van het gebouw werden de leidraad voor het interieurontwerp, met bijzonder aandacht voor de kleuren en texturen.

De middelbruine/terracotta kleur is in verschillende tonen en texturen toegepast in de vloerbedekking, de deuren, de aanrechtbladen, de wegbewijzering en de zonweringen.

Op de gang op de begane grond werd de bestaande, maar beschadigde natuurstenen vloer hersteld. Op de andere gangen werd tapijt, in de kamers, kantoren en werkruimtes linoleum toegepast.

 

Bouwfysische oplossingen: Ondanks de wens van de opdrachtgever om het gebouw te isoleren, heeft een bouwfysische analyse aangetoond, dat binnenisolatie tot condens langs de oplegging van de ongeïsoleerde betonnen vloeren in de bakstenen binnen spouwblad zal leiden. Daarom is besloten om de wanden niet te isoleren.

Wel zijn de nog niet geïsoleerde houten raamkozijnen voorzien van isolatieglas.

Ter compensatie en verduurzaming is wel een, aan het gebouw aangepaste, balansventilatie ontworpen, met warmteterugwinning en een beperkte koeling.

 

Kunst in de Rusthoeve: Bij de oorspronkelijke oplevering in 1938 werd ook een kunstwerk onthuld op de gevel van het nieuwe gebouw, van de hand van beeldhouwer Mari Andriessen (1897 – 1979), die later bekende beelden zou maken als de ‘Dokwerker’ op het Jonas Daniël Meijerplein en ‘Anne Frank’ bij de Westerkerk in Amsterdam.

Bij de huidige verbouwing is een tweede kunstwerk geplaatst, het ‘Levensloopbeeld’ van beeldend kunstenaar Malisca Muller, op een sokkel deel uitmakend van de binneninrichting.

Bij de opening is het gedicht van Martinus Nijhof special voor de Rusthoeve geschreven onthuld op de buitenmuur van het gebouw.

 

Opmerking: In het ontwerpproces is gauw gebleken dat de huidige benadering van zorg, budgetberekening en monumentenrestauratie moeilijk met elkaar te verenigen zijn.

Aspecten als meerwaarde voor de zorg door het monumentale, bijzonder mooie gebouw, of de kwaliteit van het leven door de mogelijkheid tot afwijkende woningen, hebben niet bij kunnen dragen aan een betere budgettering door het toenmalige bouwcollege.

Ook het feit dat de Rusthoeve een van de weinige instellingen in zijn soort is, die de oorspronkelijke functie (zorg) tot op heden wist te behouden, heeft niet meegeteld in de berekening van het budget.

Dat heeft er toe geleid, dat het gebouw door de eigenaar SWZP tijdens het aanbestedingproces verkocht werd aan de Wooncompagnie, Purmerend. De Wooncompagnie heeft het project tot een goed einde weten te brengen.

 

CARE HOME FOR ELDERLY PEOPLE DE RUSTHOEVE PURMEREND

 

Location: Purmerend

Project: renovation. restauration, extention

Realisation: 2004-2009

Client: Wonen met Zorg Purmerend

Constructor: Tentij, Heemskerk

Surface: 3500m2

Costs: € 5.200.000,-

Climat: SAN Samenwerkende Adviseurs Nederland, Klarenbeek

Contractor: Buitenhuis Landsmeer

 

The building - the existing situation and starting points

Monument number GM087

De Rusthoeve is housed in a municipal monument from 1936. It was designed by architect Wieger Bruin architect BNA in Amsterdam in the style of the Delft school with a tight and reserved atmosphere. From contemporary and later reactions to the design in the press and literature, it appears that De Rusthoeve was a valued architectural object from the outset.

"... It was meant to build a home, not an institution, word that is in a bad sense of smell. De Rusthoeve had to offer, besides 8 disabled people, accommodation and care to 26 "people" and 86 "more-paying" in sitting-bedrooms and a few two-room apartments, which they could consider as their free home. In addition, however, the whole had to become a joint home. '

by Wieger Bruin, in Bouwkundig Weekblad Architectura

 

De Rusthoeve is located at Wolthuissingel nr. 1 in the old center of Purmerend, less than a stone's throw away from shops, theater and other social meeting places. The position of the institution in the city makes it (besides the love for the building) a very popular place for living.

The rooms are placed opposite each other along corridors. The dimensions of the rooms and some corridors do not meet current requirements.

The building has already undergone a renovation. The original character has been preserved.

It is worth mentioning that the entire building is completely healthy, without any trace of moisture, mold or other damage caused by cold or wetness.

 

The change

Stichting Wonen en Zorg - user of the building - wanted to maintain the residential care function for the elderly in the building. This makes the Rusthoeve the exception: a care building where the function has not changed in the past 75 years.

 

The following functions are housed in the building, taking into account the current regulations for care institutions: 27 care apartments, 3 group homes for elderly people with dementia, each with 6 bedrooms (total 18 places) and 5 temporary admission places.

Furthermore, the goal was to realize a neighborhood support point with a new entrance on the frontal façade to the Populierweg, for a better relationship with the neighborhood.

 

Design philosophy and considerations: Stichting Wonen and Zorg Purmerend has its own philosophy of care, as follows: 'people do not live here to be cared for, but to live happily for a few more years'.

Philosophy of the architect: 'a special and harmonious residential building, contributes significantly to the quality of life.

These two philosophies were the starting points for all design decisions. De Rusthoeve was never considered to be a nursing home but as a residential building with facilities for its own target group.

 

Design decisions for the residences: In order to be able to comply with the applicable building regulations for the new residences, merging of grids was necessary.

For the 27 care apartments, as a rule, three grids have been brought together, resulting in spacious homes. A home then includes a day part, a night part and a bathroom. Because the building originally had a different layout, many different combinations and therefore different forms of housing have been realized. The feeling of one's own identity proved to be strengthened by the differences in housing.

 

Design decisions for the public areas: There are two noteworthy solutions for the public areas in the Rusthoeve:

- First the extension of the corridor and the new entrance / district support point, which had to meet the requirements: contemporary, light but at the same time without looking into it.

The extension of the corridor has been necessary, because the grid of the northwest wing was too narrow to be able to create sufficient square meters. The corridor was 'stuck' against the existing building, the outside wall became an inner wall.

Before the renovation, the brick texture was photographed. The photo was then printed on the glass of the curtain wall, using a silkscreen technique. The color of the printed matter is medium brown, corresponding to the color of the building's bricks.

A part of the original outer wall has remained visible on a number of places on the inner wall of the new corridor.

The etched side of the glass is on the inside, as a result of which, due to the reflection on the outside, there is no view from the street. In the evening hours the glass brick wall glows, but there is also no indication of what is happening inside.

The same printed glass was also used for the new entrance.

 

- Secondly, the interior layout of the new entrance is realized as a reception area of ​​a residential building and not as the entrance of an institution. There is no counter but a room with benches.

 

Design decisions for the interior and road signs: The austerity and at the same time the warm atmosphere of the building became the guideline for interior design, with special attention to colors and textures.

The medium brown / terracotta color has been applied in various tones and textures in the floor covering, the doors, the counter tops, the road signage and the blinds.

The existing but damaged natural stone floor was repaired in the hallway on the ground floor. In the other corridors carpet, in the rooms, offices and workspaces linoleum was used.

 

Building physical solutions: Despite the client's desire to insulate the building, a physical analysis has shown that internal insulation will lead to condensation along the foundation of the uninsulated concrete floors in the bricks inside the cavity wall. That is why it was decided not to insulate the walls.

However, the not yet insulated wooden window frames are provided with insulating glass.

To compensate and preserve, a balance ventilation system adapted to the building has been designed, with heat recovery and limited cooling.

 

Art in the Rusthoeve: At the original completion in 1938, a work of art was also unveiled on the façade of the new building, by the hand of sculptor Mari Andriessen (1897 - 1979), who would later make famous sculptures like the 'Dokwerker' on the Jonas Daniël Meijerplein and 'Anne Frank' at the Westerkerk in Amsterdam.

In the current renovation, a second work of art was placed, the 'Life-course image' of visual artist Malisca Muller, on a pedestal that is part of the interior design.

At the opening, the poem by Martinus Nijhof, specially written for the Rusthoeve, was unveiled on the outer wall of the building.

 

Note: In the design process it soon became clear that the current approach to care, budget calculation and monument restoration is difficult to reconcile.

Aspects such as added value for care due to the monumental, particularly beautiful building, or the quality of life due to the possibility of deviating housing, could not contribute to better budgeting by the then building college.

Also the fact that the Rusthoeve is one of the few institutions of its kind that has retained the original function (care) until now, has not counted in the calculation of the budget.

This has led to the sale of the building by the owner SWZP to the Wooncompagnie, Purmerend, during the tendering process. De Wooncompagnie has managed to bring the project to a good end.